Thursday, April 16, 2015

Tuần hành vì cây xanh và vì sự minh bạch - Walking for Trees and Transparency


Một chính quyền đàng hoàng là phải biết lắng nghe, minh bạch, dám làm dám chịu, phải có trách nhiệm giải trình.
Nhưng ở Việt Nam, chưa bao giờ chính quyền thực sự tôn trọng người dân.
Chưa bao giờ chính quyền coi dân ngang hàng với mình trong mọi quan hệ.
Chưa bao giờ chính quyền đếm xỉa đến những băn khoăn, lo ngại, những câu hỏi lớn của người dân (mặc dù họ vẫn luôn giữ một thái độ khệnh khạng và kẻ cả khi họ rất ưa dùng cụm từ “giải thích đường lối, chính sách của đảng và nhà nước cho dân”).
Chưa bao giờ chính quyền để người dân tham gia vào những quyết định quan trọng, ảnh hưởng tới đời sống cộng đồng.
Chưa bao giờ có quan chức nào chịu trách nhiệm về những đại dự án sai lầm, những chủ trương lớn thất bại, những quyết sách to tát và dốt nát.
Quan chức làm sai thì phải chịu trách nhiệm, phải bị xử lý. Nhưng ở Việt Nam, chưa từng có tiền lệ đó. Và cho đến nay, thực tế cay đắng cũng là chưa một hoạt động, một phong trào đấu tranh nào của khối xã hội dân sự và cả những cá nhân, tổ chức dân chủ đối kháng làm được cái việc lôi cổ quan chức ra để bắt họ phải giải trình và chịu trách nhiệm. Đơn giản là vì chính quyền cấu kết và bao che cho nhau quá kỹ, trong khi xã hội dân sự và hoạt động dân chủ ở Việt Nam còn quá mới mẻ, non yếu, và không thể đi đến cùng trong rất nhiều việc.
Cuộc đấu tranh của những người bảo vệ cây xanh ở Hà Nội sẽ phải làm bằng được việc đó – lần đầu tiên ở Việt Nam. Chúng tôi yêu cầu sự minh bạch. Chúng tôi muốn cá nhân, tổ chức nào làm sai, phải bị xử lý.


A good government must listen to its people’s voices, be transparent, responsible and accountable.
But, in Vietnam, the government has never respected its people.
Never has it considered the people to be on equal footing with the government.
Never has it taken into consideration the people’s concerns and inquiries, while maintaining its arrogant attitude with the popular rhetoric, “to preach the people about the Party and the State’s policies.”
Never has it let the people participate in major decisions that impact their community life.
None of the government officials has been held liable for any of the futile yet grand projects, any of the failed policies, any of the big and unwise decisions that they have decided to date.
Common sense tells us that the government must be responsible for any of its wrongdoing, especially when they wastefully deplete people's tax money. In Vietnam, there has been no such precident for punishing a corrupt government official. At the same time, we also face with the bitter truth that there has not been any successful social campaign or civic activism in exposing the corrupt political leaders and holding them accountable. It is simply the result of the criminal covers-up inside the ruling party and the state apparatus. Moreover, the emerging civil society and democracy movement in Vietnam is still in their burgeoning period that hinders them from advancing to pursue the ultimate goal of democracy.
The tree protecting campaign will need to set a precedent most definitely. We shall demand the government for transparency and accountability. We shall urge that public officials who made the wrong decisions must be punished.

Monday, April 13, 2015

Chuyện thông điệp ở cuộc tuần hành vì cây xanh

Cuộc tuần hành vì cây xanh sáng chủ nhật, 12/4/2015, tại Hà Nội đã diễn ra rất tốt đẹp, khi tất cả mọi người tham dự đều giữ tinh thần ôn hòa, văn minh, lịch sự. Lực lượng công an, cảnh sát, dân phòng cũng đã cư xử theo hướng tôn trọng quyền tụ tập và biểu tình của người dân – ngoại trừ việc vẫn tiếp tục quay phim chụp ảnh cả đoàn, liên tục gọi loa giục mọi người giải tán “để đảm bảo an ninh trật tự”, và chặn cửa một số người từ sáng sớm, không cho ra Bờ Hồ.

Dù sao đi nữa, thái độ và cách cư xử của nhân viên công quyền trong buổi tuần hành sáng nay về cơ bản là tốt đẹp. Tôi tin như vậy, cũng như tin chắc là nếu họ muốn giải tán đám đông, ngăn chặn mọi cuộc tụ tập, thì họ hoàn toàn có thể làm điều đó.

Cần ghi nhận rằng từ năm 2011 đến nay, cách đối xử của lực lượng công quyền đối với người biểu tình đã khác rất nhiều: Đầu tiên là bắt (có thể đưa về Hỏa Lò), tạm giữ hình sự. Về sau, giảm xuống bắt đưa về trại phục hồi nhân phẩm rồi thả trong ngày. Sau nữa, là chia rẽ đội hình, ném mắm tôm, huy động dư luận viên gây hấn, phá rối. Và bây giờ thì tất cả những biện pháp đó không còn được áp dụng nữa. Bất kể vì lý do gì, đấy cũng là một sự thay đổi tốt, từ phía chính quyền.


* * *

Tuy nhiên, cuộc tuần hành sáng 12/4 lại có một vấn đề khác đáng nói:

Trong cuộc đi bộ, có lúc xuất hiện 5 bạn trẻ mặc áo đen có biểu tượng gì đó của Việt Nam Cộng hòa với một hình cờ vàng ba sọc đỏ (rất nhỏ) trước ngực và hàng chữ “People should not be afraid of their governments. Governments should be afraid of their people” (“Dân không nên sợ chính quyền. Chính quyền phải biết sợ nhân dân) sau lưng. Khi được hỏi, một bạn nói rằng họ thuộc nhóm “Quân lực Việt Nam Cộng hòa”.

Những bạn này sau đó đã bị bắt.

Thiết nghĩ:

1. Tuần hành, biểu tình ôn hòa là quyền cùa mỗi người dân. Việc tuần hành ôn hòa vì mục đích bảo vệ cây xanh, nâng cao ý thức của cộng đồng về môi trường và yêu cầu chính quyền minh bạch, là việc chung, không có sự phân biệt thành phần tham gia (cá nhân, tổ chức, thậm chí cả đảng phái chính trị - nếu có).

2. Tuy nhiên, với một sự kiện có tổ chức, trong đó ban Tổ chức đã công khai danh tính rất rõ ràng trong public group có tên “Vì Một Hà Nội Xanh”, đã công khai mục đích, tính chất và thông điệp của sự kiện, thì nếu bạn nào muốn tham gia với một thông điệp khác, tạo một hình ảnh khác (mà ở đây là áo đen với biểu tượng “Quân lực VNCH”), bạn đó nên làm việc với ban Tổ chức trước và chỉ tham gia như thế khi được sự đồng ý của chủ nhà – tức là ban Tổ chức.

3. Trong trường hợp các bạn không thuyết phục được ban Tổ chức để cho mình tham gia với hình ảnh và thông điệp khác, các bạn có thể tự tổ chức một sự kiện khác cho riêng các bạn, vào thời gian, địa điểm khác, với nhân sự khác, và không góp mặt trong sự kiện mà tại đó bạn không được đón nhận.

Cách làm của các bạn trong nhóm “Quân lực VNCH” nào đó – mặc dù vẫn ôn hòa – là lạc lõng, vô tổ chức, thiếu tôn trọng mọi người khác, và đặc biệt, rất dễ làm hỏng cuộc tuần hành.

Dư luận viên và những kẻ ác ý hoàn toàn có thể tung ra những thông tin sai sự thật nhằm bóp méo ý nghĩa, thông điệp của buổi tuần hành.

Lực lượng công an, cảnh sát, dân phòng, hoàn toàn có thể lấy cớ “cờ vàng xuất hiện” để chặn đứng và phá vỡ buổi tuần hành, mà trong đó có rất nhiều người tham gia lần đầu tiên, với mục đích thuần túy là để biểu thị tình yêu cây xanh và tình yêu Hà Nội.

 Ảnh: Nguyễn Lân Thắng

Các bạn “Quân lực VNCH” nên ghi nhận là công an đã không bắt các bạn ngay trong lúc tuần hành, mà điều đó, nếu xảy ra, có thể làm tan tành cả sự kiện sáng 12/4.

Xin nhắc lại: Tụ tập, tuần hành, biểu tình, biểu thị chính kiến đều là quyền của người dân và không ai có quyền ngăn cấm các bạn tham gia. Tuy nhiên, trong những hoạt động mang tính chất chính trị, các bạn nên cân nhắc thời điểm, thành phần tham dự, thông điệp cần truyền tải, đối tượng và cách thức truyền tải, v.v. Các bạn hãy thử vận động ban tổ chức xem, và nếu không thuyết phục được họ (chẳng hạn vì mâu thuẫn, vì quá khác biệt), thì tại sao các bạn không chủ động tổ chức một sự kiện riêng cho mình?

Xin các bạn làm ơn nghĩ đến những người khác có mặt trong cuộc tuần hành sáng 12/4, đến những người dân thường, những công chức, nhân viên văn phòng, thành viên tổ chức phi chính phủ, đặc biệt là đến những bạn trẻ lần đầu tiên xuống đường thể hiện tinh thần cộng đồng và trách nhiệm xã hội. Xin làm ơn đừng để những mầm xanh đó bị vùi dập ngay từ đầu chỉ vì cái sự "đi quá xa" của các bạn.

Saturday, April 11, 2015

Diễn biến "chiến dịch" chặt hạ cây xanh ở thủ đô

11/6/2010

Chính phủ ban hành Nghị định 64/2010/NĐ-CP “Về quản lý cây xanh đô thị”. Điều 14 Nghị định này nêu rõ các trường hợp chặt hạ, dịch chuyển cây xanh đô thị phải có giấy phép là: Cây xanh thuộc danh mục bảo tồn; cây bóng mát trên đường phố; cây bóng mát; cây bảo tồn; cây đã được đánh số, treo biển trong công viên, vườn hoa, các khu vực công cộng và các khu vực thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình; cây bóng mát có chiều cao 10 mét trở lên; cây bảo tồn trong khuôn viên của các tổ chức, cá nhân.

Điều 14 cũng quy định chỉ các trường hợp sau đây mới được miễn giấy phép: chặt hạ ngay do tình thế khẩn cấp, do thiên tai hoặc do cây đã chết, đã đổ gãy. Trước khi chặt hạ, dịch chuyển, phải có biên bản, ảnh chụp hiện trạng.

01/11/2013

Sở Xây dựng Hà Nội có Tờ trình 8542/TTr-SXD gửi UBND TP Hà Nội về việc phê duyệt Đề án “cải tạo, thay thế cây xanh đô thị hai bên đường phố Hà Nội giai đoạn 2014-2015” (về sau có người gọi tắt là “Đề án 6700 cây xanh”).

Theo Đề án, tiến độ thực hiện “cải tạo, thay thế” cây sẽ là:
  • Năm 2014: 46 tuyến phố quận Ba Đình, 60 tuyến phố quận Hoàn Kiếm, 25 tuyến phố quận Hai Bà Trưng, 16 tuyến phố quận Đống Đa.
  • Năm 2015: 07 tuyến phố quận Tây Hồ, 05 tuyến phố quận Thanh Xuân, 16 tuyến phố quận Cầu Giấy, 09 tuyến phố quận Long Biên, 06 tuyến phố quận Hoàng Mai, 06 tuyến phố quận Hà Đông.

Kinh phí dự kiến cho dự án là 73,38 tỷ đồng. Tổng số cây bị chặt hạ, thay thế trên 190 tuyến phố là 6.708 cây.

11/11/2013

UBND TP Hà Nội ra Quyết định 6816/QĐ-UBND, phê duyệt Tờ trình và thông qua Đề án nêu trên của Sở Xây dựng.

25/01/2014

Sở Xây dựng Hà Nội có Tờ trình 718/TTr-SXD gửi UBND TP Hà Nội về việc phê duyệt “Quy hoạch hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa và hồ thành phố Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050”.

18/3/2014

UBND TP Hà Nội ra Quyết định 1495/QĐ-UBND thông qua Tờ trình nêu trên của Sở Xây dựng và Quy hoạch đi kèm.

20/8/2013

Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội có Tờ trình số 4585/Ttr-STNMT-CCMT gửi UBND TP Hà Nội về việc phê duyệt Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học TP Hà Nội đến năm 2030.

24/9/2014

UBND TP Hà Nội có Quyết định 4924/QĐ-UBND phê duyệt Tờ trình và Quy hoạch nói trên của Sở Tài nguyên và Môi trường.

04-05/11/2014

Hơn 500 cây xà cừ ở đường Nguyễn Trãi bị chặt hạ nhằm phục vụ dự án đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông. Nhiều cây lớn, có đường kính từ 50 đến 80cm.

2015

14/01/2015

Sở Xây dựng Hà Nội đề nghị “thay thế cây xanh không đúng chủng loại cây xanh đô thị, không đảm bảo mỹ quan đô thị, các cây cong, nghiêng, xấu, sâu mục trên 5 tuyến phố: Tràng Thi, Lý Thường Kiệt, đường Thanh Niên, Phan Chu Trinh, Hai Bà Trưng, theo phương thức xã hội hóa”.

29/01/2015

150 cây xà cừ trên tuyến đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) nối với Trần Phú (Hà Đông), có cây cao tới 30 mét, đường kính trên 50cm, bị chặt hạ cấp tập. Đơn vị trực tiếp triển khai là Công ty Cây xanh Hà Nội, theo đề nghị của Sở Xây dựng Hà Nội và được sự cho phép của thành phố. Lý do chặt là để lấy không gian an toàn cho tuyến đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông.

Nguồn ảnh: VnExpress

30/01/2015

UBND TP Hà Nội ra văn bản số 695/UBND-XDGT chấp thuận đề nghị nêu trên (ngày 14/01) của Sở Xây dựng Hà Nội.

10/02/2015

Sở Xây dựng, trên tinh thần “thực hiện ý kiến chỉ đạo của UBND TP Hà Nội tại văn bản số 695/UBND-XDGT”, bắt đầu gửi văn bản đề nghị các cơ quan liên quan tiến hành “xã hội hóa thay thế cây xanh không đúng chủng loại cây xanh đô thị, không đảm bảo tiêu chuẩn”, trên 5 tuyến phố nêu trên. Sở đề nghị các cơ quan liên quan khẩn trương thực hiện, đảm bảo tiến độ “Xong trong tháng 3/2015”.

Chiến dịch chặt hạ cây xanh chính thức được lệnh bắt đầu. Việc chặt cây được tiến hành rải rác từ đầu tháng 3.

14/3/2015

Cây xanh trên đường Nguyễn Chí Thanh – nơi từng được bình chọn là “Con đường đẹp nhất Việt Nam” – bị chặt hạ.

16/3/2015

Nhà báo Trần Đăng Tuấn có thư ngỏ gửi Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo, kiến nghị tạm dừng chặt cây một thời gian để người dân kiểm tra.

17/3/2015

Trao đổi bên lề cuộc họp giao ban báo chí (cuộc họp vào thứ ba hàng tuần của ban Tuyên giáo với báo chí, nhằm “định hướng thông tin tuyên truyền”), Phó Ban Tuyên giáo Thành ủy Phan Đăng Long được hỏi về bức thư ngỏ của nhà báo Trần Đăng Tuấn. Ông Long đáp: “Ông Trần Đăng Tuấn cũng là một người dân, thành phố có cả kế hoạch tổng thể và rất nhiều ban ngành tham gia… Còn anh không đồng tình với chuyện đó thì anh cũng chỉ là một người dân thôi. Còn biết bao nhiêu người dân đồng tình thì sao”.

Phóng viên: “Tức là người dân chưa được hỏi ý kiến?”.

Phó Ban Tuyên giáo Phan Đăng Long: “Cái gì cũng phải hỏi ý kiến hay sao? Bây giờ chỉ có chuyện trồng cây mà phải hỏi ý kiến dân! Tôi hỏi, thế đất nước bây giờ động đến cái gì đi hỏi dân thì bầu ra chính quyền làm gì”. (VietNamNet, 17/3/2015. Nguồn ảnh: Khampha.vn)

18/3/2015

Liên quan tới bức thư ngỏ của nhà báo Trần Đăng Tuấn, người phát ngôn của UBND TP Hà Nội cho biết, Chủ tịch TP Nguyễn Thế Thảo đã yêu cầu Giám đốc Sở Xây dựng “chỉ đạo rà soát việc cải tạo, thay thế một số cây xanh trên địa bàn thành phố, đảm bảo theo đúng quy hoạch và yêu cầu quản lý, phát triển đô thị. Đồng thời, Sở Xây dựng có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với chính quyền các địa phương, các cơ quan báo chí, thông tin công khai, đầy đủ, tạo đồng thuận trong quá trình triển khai…”.

19/3/2015

Một số bạn trẻ là sinh viên các trường đại học ở Hà Nội đi dán slogan vận động bảo vệ cây và thắt ruy-băng xanh trên thân các cây xà cừ dọc đường Giảng Võ.

Ba luật sư Trần Vũ Hải, Nguyễn Hà Luân và Lê Văn Luân đồng ký tên trong một bức thư khẩn cấp gửi đến Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị dừng ngay việc chặt hạ cây xanh, xử lý nghiêm người tham mưu và làm trái pháp luật.

20/3/2015

Buổi sáng, một số người dân Hà Nội bắt đầu xuống đường phản đối việc chặt hạ cây xanh.

2h chiều, UBND TP Hà Nội tổ chức họp báo về Đề án 6700 cây xanh. Phóng viên đến dự và đưa ra hàng chục câu hỏi, thể hiện sự bức xúc và lo lắng của công luận về nạn chặt hạ cây xanh ồ ạt trong vài ngày. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Quốc Hùng không trả lời câu hỏi nào.

Ông Nguyễn Quốc Hùng nói Đề án 6700 cây xanh là chủ trương đúng, chỉ có điều, “sự nôn nóng của các nhà tài trợ, thông tin thiếu minh bạch của các đơn vị triển khai khiến dư luận chưa đồng tình”.

Tất cả các phóng viên đều phải có thẻ nhà báo chính thức và giấy mời mới được vào họp, song lại có một cá nhân tự xưng là “người dân” cũng vào họp báo và đứng lên phát biểu ca ngợi chủ trương thay thế cây xanh của thành phố. Người này cũng nói rằng không nên đặt ra những vấn đề như các câu hỏi báo chí đã nêu.

21/3/2015

Đại diện Ngân hàng VPBank khẳng định VPBank chỉ tham gia tài trợ cho trồng cây xanh trên đường Nguyễn Chí Thanh chứ không tài trợ cho việc chặt cây. Đại diện của Vingroup cũng nói họ ủng hộ dự án này là do có sự kêu gọi của Hà Nội.

Nhiều bạn trẻ ở thủ đô bắt đầu tham gia dự án “Phủ vàng 6700 cây xanh”, bằng cách “thắt một dải ruy-băng vàng quanh mỗi thân cây”. Các ruy-băng được thắt đến đâu, dân phòng và công an đi theo gỡ và “tịch thu” đến đấy.

22/3/2015

Buổi sáng, nhiều người dân và một số tổ chức xã hội dân sự ở Hà Nội tổ chức sự kiện Tree Hugs tại hồ Thiền Quang. Mọi người tham dự chụp hình với cây, ca hát, giơ cao biểu ngữ và mặc áo T-shirt vận động ngừng chặt phá cây xanh, bảo vệ môi trường.

Chiều tối, một nhóm người dân đã đến đường Nguyễn Chí Thanh, nơi có những cây vừa bị chặt bỏ chỉ còn trơ hố đất, để làm lễ tế cây, với quan niệm rằng “cây cỏ cũng có hồn”, cần làm lễ tế để những vong hồn cây bị chặt sẽ được bình an và siêu thoát.

23/03/2015

Buổi tọa đàm chủ đề “Từ đề án 6700 cây xanh nhìn lại vấn đề quy hoạch Hà Nội” do MEC và PanNature tổ chức tại khách sạn Cầu Giấy đã bất ngờ bị cúp điện đúng giờ khai mạc. Tuy nhiên, buổi tọa đàm vẫn diễn ra sau đó, rất nhiều ý kiến được đưa ra. Một số ý kiến của các nhà khoa học khẳng định những cây mới được trồng thay thế trên đường Nguyễn Chí Thanh là cây mỡ, chứ không phải vàng tâm như phía chính quyền Hà Nội nói. 

Thêm nữa, GS-TS. Phạm Ngọc Đăng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, khằng định: “Trong đề án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông không nói tới việc phải chặt hạ hàng cây xà cừ dọc hai bên đường Nguyễn Trãi”.

Ngoài ra, theo luật sư Trần Vũ Hải, việc chặt hạ 6700 cây xanh và chặt 500 cây xà cừ ở đường Nguyễn Trãi vi phạm Luật Thủ đô (ban hành năm 2012) và Nghị định 64/2010 của Chính phủ về quản lý cây xanh đô thị.

29/03/2015

Một cuộc tuần hành mang tên Green Walk (Hành trình xanh) diễn ra tại khu vực Hồ Gươm. Hàng trăm người đã đi bộ xung quanh bờ hồ, giương cao biểu ngữ phản đối chặt cây và yêu cầu minh bạch, công khai trong đề án “6700 cây xanh”.



02/04/2015

Nhóm các luật sư Trần Vũ Hải, Nguyễn Hà Luân, Trần Thu Nam và Lê Văn Luân gửi văn bản đến UBND TP Hà Nội và Sở Xây dựng TP yêu cầu giải trình về việc chặt hạ hàng xà cừ ở đường Nguyễn Trãi và việc chặt hạ cây trên đường Nguyễn Chí Thanh, thay bằng cây vàng tâm (hay cây mỡ?).

05/04/2015

Giữa vòng vây an ninh, cảnh sát, dân phòng, khoảng 50 người dân đã tổ chức một buổi đạp xe xung quanh Hồ Tây về Hồ Gươm để vận động bảo vệ môi trường, phản đối việc chặt hạ cây xanh ở thủ đô. Đoàn xe bị cản phá nhiều và buộc phải chia thành các nhóm nhỏ tập trung về điểm cuối ở Hồ Gươm, tại đây họ cũng bị dân phòng và an ninh thành phố gây sự, phá rối. 


An ninh thành phố phưỡn bụng "tác nghiệp" tại cuộc đạp xe sáng 05/4/2015.

09/4/2015

Một nhóm gần 20 bạn trẻ - sinh viên một số trường đại học ở Hà Nội - đã đạp xe khoảng 10km vòng Hồ Gươm - Hồ Tây trong màu áo "Tôi yêu cây", dưới trời Hà Nội mưa lạnh.

Đây là một phần trong các hoạt động thuộc phong trào "Hành trình vì màu xanh" của bạn trẻ ở thủ đô nhằm vận động cộng đồng nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn cây xanh, yêu cầu chính quyền phải minh bạch và có trách nhiệm giải trình.

12/4/2015

Khoảng 200 người dân ở Hà Nội, thành phần chủ yếu là nhân viên văn phòng, công chức, sinh viên, học sinh, đã tuần hành quanh Bờ Hồ, hô vang khẩu hiệu yêu cầu dừng chặt cây, bảo vệ môi trường, chính quyền phải minh bạch và trả lời dân, v.v.

Tuesday, April 7, 2015

9 điều bạn trẻ nên làm để thuyết phục cha mẹ khi tham gia hoạt động xã hội


Vấn đề lớn nhất mà tất cả các bạn trẻ luôn gặp phải khi công khai bày tỏ quan điểm, chính là thuyết phục bạn bè, người thân xung quanh chấp nhận lý tưởng của bạn, thậm chí sẵn lòng giúp đỡ khi bạn tham gia đấu tranh về các vấn đề xã hội. Vậy phải làm thế nào để vận động được sự ủng hộ của gia đình, bè bạn? Sẽ rất khó, nhưng lại cũng dễ dàng nếu bạn biết khéo léo áp dụng những cách sau đây.

1. Trấn an cha mẹ

Khi nhận thông báo từ công an hay nhà trường, tất nhiên bậc cha mẹ nào cũng hoang mang, lo lắng và giận dữ. Họ không biết con mình có làm gì nguy hiểm đến bản thân hay không, có vi phạm pháp luật hay không. Trong mắt cha mẹ, chúng ta vẫn luôn là đứa trẻ nhỏ cho dù bạn đã lớn, bạn nhận thức rõ ràng những việc bạn đang làm là hoàn toàn đúng đắn. Vì vậy, hãy xoa dịu nỗi lo âu của cha mẹ bằng mọi cách, không nên cãi lại hoặc tạo thêm áp lực cho cha mẹ.

Bậc sinh thành nào cũng thương con cái, sự giận dữ, ngăn cấm của họ cũng bắt nguồn từ tình yêu thương. Nên xin lỗi vì đã làm cha mẹ lo lắng quá, sau đó tìm cách giải thích cho họ biết rằng không có gì đáng lo, bạn không làm gì sai và mọi thứ đang trong tầm kiểm soát.

2. Tâm sự, bày tỏ quan điểm bản thân

Sau bước đầu trấn an là bước chọn lựa thời gian phù hợp để nói chuyện với cha mẹ (lúc hai bác đang vui chẳng hạn). Bạn nên ngồi tâm sự với cha mẹ nhiều hơn về quan điểm của mình. Hãy nêu lý do hợp lý vì sao bạn lại hành động và chọn lựa con đường này. Lý do càng hợp lý, cha mẹ càng bị thuyết phục.

Không nên tỏ vẻ đối đầu với quan điểm của cha mẹ, mà nên tâm sự nhẹ nhàng, tránh tạo áp lực căng thẳng. Người ta thường nói “mưa dầm thấm lâu”, thường xuyên tâm sự sẽ khiến cha mẹ sẽ hiểu bạn hơn.

3. Thường xuyên chia sẻ, trao đổi thông tin về các vấn đề xã hội với cha mẹ

Nên trao đổi thông tin xã hội nhiều hơn với hai bác. Đa số người lớn tuổi không cập nhật thông tin nhạy bằng giới trẻ, vì vậy hãy chia sẻ cho cha mẹ những thông tin xã hội hữu ích mà bạn biết. Những vấn đề nhức nhối trong xã hội mà khiến ai xem cũng thấy bức xúc thì đưa cho cha mẹ đọc luôn, xem luôn. Đó là những chứng cứ vô cùng thuyết phục khiến cha mẹ đứng về phía bạn.

Giới thiệu những người bạn cùng tham gia các vấn đề xã hội với cha mẹ để họ yên tâm rằng bạn không cô đơn, có nhiều bạn trẻ khác cũng có cùng quan điểm đối với bạn. Nên chia sẻ thêm với cha mẹ kinh nghiệm làm việc với an ninh, công an khi lực lượng này tiếp cận gia đình để gây áp lực đối với bạn.

4. Trở thành con người gương mẫu, đứa con ngoan trong gia đình

Không cần biết trước đây bạn là người như thế nào, nhưng một khi bạn đã bắt đầu tham gia đấu tranh về các vấn đề xã hội thì bạn phải bắt buộc trở thành con người gương mẫu.

Yêu thương, quan tâm đến nhà cửa và chăm sóc cha mẹ nhiều hơn là những tuyêt chiêu thuyết phục hai bác hiệu quả nhất. Cha mẹ sẽ nhận thấy rằng khi bạn tham gia các hoạt động xã hội, bạn trở thành con người tốt hữu ích cho xã hội. Và tất nhiên, không cha mẹ nào lại nỡ la mắng đứa con của mình khi nó ngày càng ngoan ngoãn, giỏi giang và biết thương yêu cha mẹ nhiều hơn.

Ảnh: Bạn trẻ tham gia Hành trình Vì Màu Xanh, sáng chủ nhật 5/4/2015 tại Hà Nội.

5. Tự lập, tự nuôi sống được bản thân

Đi làm thêm, tự cung tự cấp cũng là cách hiệu quả nhất cho cha mẹ thấy bạn có thể tự lo cho bản thân, không cần hai bác phải lo lắng nữa. Chủ động được tiền bạc nghĩa là bạn có thể làm những gì bạn thích mà không bị kiểm soát nhiều từ cha mẹ.

6. Hạn chế nói dối, hãy nói thật

Trong công việc hoạt động xã hội, đôi khi có những việc bạn không thể chia sẻ vì sợ cha mẹ lo lắng hơn. Nhưng ngoài những tin quan trọng cần được bảo mật, thì với những việc có thể chia sẻ được, bạn nên thành thật chia sẻ cho cha mẹ biết và hiểu hơn những gì mà bạn đang làm.

7. Định hướng tương lai, chứng minh bạn đang đi đúng hướng

Con đường tương lai do chính bản thân chúng ta tự lựa chọn. Xác định mục tiêu, vạch ra kế hoạch tương lai là một trong những việc cần thiết để lấy uy tín với cha mẹ. Nếu xác định bản thân sẽ đi theo hướng hoạt động xã hội thì bạn phải trau dồi các kiến thức, kỹ năng liên quan. Nếu xác định vừa tham gia các hoạt động xã hội vừa theo đuổi một công việc nào đó khác thì bạn nên cân bằng giữa cả hai.

8. Đừng bất cần bỏ mặc những người quan tâm bạn

Có đôi lúc, sau những cố gắng thuyết phục những người xung quanh (bạn bè, gia đình v.v...) không hiệu quả, bạn rất dễ bị áp lực, chán nản, tìm cách né tránh, cắt đứt liên lạc, thậm chí bỏ nhà ra đi. Hãy bình tĩnh và suy nghĩ thấu đáo. Bởi vì không ai yêu thương chúng ta bằng chính người thân cả. Nếu bạn không hòa hợp nổi với những người thân yêu bên cạnh bạn thì cũng khó mà hy vọng ai bên ngoài có thể giúp đỡ được bạn. Nhiều khi chỉ có người thân, gia đình, mới có thể yêu thương bạn nhất, sẵn sàng bảo vệ khi bạn gặp nạn.

9. Và cuối cùng... bơ đi mà sống!

Sau tất cả những cố gắng nhưng vẫn bị họ hàng gièm pha, bị hàng xóm dòm ngó, bị mấy đứa bạn không hiểu chuyện cô lập, nói xấu v.v... Khi ấy thì hãy mặc kệ họ. Bạn không thể làm vừa lòng tất cả mọi người, đừng buồn phiền vì những người dưng không hiểu bạn, nó không đáng.

Còn với cha mẹ, bạn đừng quá thất vọng khi đã cố gắng giải bày, tâm sự làm tất cả mọi thứ mà hai bác vẫn chưa hiểu bạn. Hãy kiên trì, nhẫn nại, bởi vì đây là một quá trình cần phải có thời gian. Biết đâu sau những nỗ lực hoàn thiện bản thân của bạn, cha mẹ ngoài mặt tỏ vẻ không ủng hộ nhưng trong lòng lại tấm tắc khen con mình làm đúng đấy.

Xin hãy nhớ rằng, tất cả cha mẹ trên đời này đều có mong muốn lớn nhất là nuôi con lớn lên sẽ thành nhân, trở thành người tốt chứ không phải kiếm được nhiều tiền. Vì vậy, hãy thể hiện rằng bạn đang trở thành con người có ích cho xã hội. Một xã hội mà con người ngày càng yêu thương nhau, không vô cảm, biết quan tâm đến những vấn đề nhức nhối, thì đó mới là một xã hội đáng sống, đúng không nào các bạn?

Bài viết trên đây là những kinh nghiệm mà tác giả đúc kết được trong quá trình tham gia các vấn đề xã hội cộng thêm những lời khuyên chân thành từ các anh chị đi trước. Tất nhiên hoàn cảnh cuộc sống của mỗi người hoàn toàn khác nhau, không ai giống ai, không gia đình nào giống gia đình nào. Nhưng những điều trên đây có thể được xem là những chìa khóa quan trọng để thay đổi thành kiến của những người thân xung quanh bạn. Chúc các bạn thành công và vững bước trên con đường đã chọn.

Trước việc nhiều trường học, từ cấp III đến đại học, đã, đang và sẽ tiếp tục có những công văn hoặc nhắc nhở kín để ngăn cản học sinh, sinh viên tham gia phong trào bảo vệ cây xanh ở Hà Nội, xin trân trọng thông báo: Bất kỳ bạn nào gặp rắc rối, phiền phức do đã “trót” hoặc đang có ý định tham gia phong trào, có thể nhắn tin riêng cho (chúng) tôi qua http://facebook.com/pham.doan.trang. Chúng tôi sẽ tư vấn giúp bạn cách xử lý.
Chúng tôi hứa sẽ đảm bảo bí mật danh tính và các thông tin do bạn cung cấp, nếu bạn ngại bị làm phiền, trả đũa… mặc dù, bạn biết đấy, những kẻ bắt nạt chúng ta không thích gì hơn là thấy chúng ta cứ im lặng để bọn họ tiếp tục bắt nạt.

Saturday, March 28, 2015

"Cẩm nang" làm việc với Đoàn trường, ban Giám hiệu


Sau khi tham gia các hoạt động bảo vệ cây xanh, có thể một số bạn sẽ bị an ninh để ý và báo về cho nhà trường. Nhà trường, vì nhiều lý do khác nhau, có thể mời bạn lên nói chuyện với sự tham gia của một số thầy cô giáo, ban cán sự lớp, Đoàn trường, Hội Sinh viên và đôi khi có cả các anh chị an ninh biệt phái ở trường nữa.

Tuy nhiên, các bạn đừng quá lo lắng. Chúng tôi đã trao đổi với nhiều bạn từng gặp phải chuyện này và tổng kết lại những câu hỏi thông dụng nhất họ từng gặp. Từ đó, chúng tôi có một vài gợi ý nho nhỏ để các bạn có thể hình dung những gì mình sẽ đối diện và cách ứng phó với chúng. Hy vọng cẩm nang này sẽ giúp các bạn tự tin thêm phần nào trong khi làm những việc mà các bạn tin là đúng. 

Theo thiển ý của chúng tôi, các bạn không nên đặt mình vào thế đối đầu với giáo viên, ban cán sự lớp. Nếu thầy cô giáo và bè bạn chưa hiểu vấn đề thì các bạn nên tìm cách giải thích để họ hiểu ra và đứng về phía các bạn, nói đơn giản là “tìm kiếm đồng minh”. Trong hoàn cảnh Việt Nam, nhận thức chính trị của mọi người không phải ai cũng như ai, do đó nếu bạn có “lỡ” đi trước một bộ phận thầy cô giáo thì cũng nên bình tĩnh thuyết phục, hơn là làm cho thầy cô phải bẽ mặt. (Chú ý: Thuyết phục chứ không phải là nhận sai nhận lỗi, vì bạn không sai và bạn chẳng có lỗi gì cả).

* * *

1. Ngày hôm đó, em đã có mặt tại địa điểm abc xyz nào đó phải không? Em đến đó làm gì? Đi cùng với ai? Mục đích em đi để làm gì?

- Thưa thầy/cô, hôm đó có phải buổi học không ạ? Khi ở ngoài không gian trường học thì em cũng như thầy cô, đều là những công dân bình đẳng trước pháp luật, nên em rất tiếc phải từ chối trả lời những câu hỏi mang tính cá nhân như vậy. Mong thầy/cô thông cảm. Em cũng rất cảm ơn nếu thầy và cô chỉ có ý hỏi han.

2. Việc học của em như thế nào? Em xem lại bảng điểm của em đi. Lo học tập trung học hành, lo cho tương lai đi. Bố mẹ vất vả nuôi em ăn học, em thấy sao?

- Thưa thầy/cô, em đủ lớn để biết lo cho mình ạ. Em cảm ơn thầy/ cô vì đã lo lắng cho cả bố mẹ em, dù bố mẹ em là người cho em tiền ăn học ạ. 

3. Em là sinh viên ngành tự nhiên/ kiến trúc/ bách khoa..., tại sao em lại quan tâm các vấn đề xã hội thế nhỉ?

- Thưa thầy/cô, việc quan tâm đến cái gì thì tùy mỗi người. Tuy nhiên, muốn là công dân tốt của xã hội thì phải hiểu và tham gia vào công việc xã hội chứ ạ.

Em nghĩ đáng ra câu hỏi của thầy/cô nên là: “Là công dân của một xã hội mà không quan tâm đến nó và không góp phần làm cho nó tốt lên, thì liệu có chấp nhận được không?”.

4. Em có biết những việc như vậy là vi phạm pháp luật, gây rối trật tự công cộng, làm ảnh hưởng đến an ninh xã hội?

- Em thấy có sự nhầm lẫn tương đối nghiêm trọng ở đây. Nếu hành động của em với tư cách công dân có vi phạm pháp luật, nặng thì công an đã bắt và truy tố ra tòa, nhẹ thì cũng bị phạt hành chính. Trách nhiệm của việc xử lý này là của cơ quan công quyền chứ không phải đến từ các công dân khác như thầy/cô ạ.

Ngoài ra, những việc như vậy có vi phạm pháp luật hay không thì mong thầy/cô dành thời gian tìm hiểu thêm, trên mạng có rất nhiều bài viết phân tích pháp luật có liên quan rồi đấy ạ.

5. Em có biết em chỉ là người bị lợi dụng cho các mục đích đen tối không? Việc làm của em dù tốt nhưng nó sẽ bị các thế lực thù địch xuyên tạc, lợi dụng. Em sẽ gặp nguy hiểm nếu không dừng lại.

- Thưa thầy/cô, em đủ nhận thức để biết mình đang làm việc gì, đúng hay sai. Cảm ơn vì thầy/cô đã lo lắng cho em. Nhưng em nghe Chủ tịch nước nói, “ Tham nhũng ảnh hưởng tới chế độ”. Em nghĩ chả có thể lực thù địch nào ngoài những quan chức, công chức tham nhũng, lạm quyền. Mà thầy/ cô chắc cũng biết đây, bây giờ họ nhiều đến mức nào.

6. Nếu em muốn tham gia hoạt động xã hội, em có thể làm với Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên cơ mà, sao lại tham gia với đám người xấu kia?

- Em nghĩ thầy/cô không nên tự cho mình phán xét người khác là xấu hay tốt. Còn trường mình có quy định sinh viên chỉ được tham gia các phong trào do Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên tổ chức mà không được tham gia hoạt động nào bên ngoài không ạ? Em thấy trong nội quy thì không có.

Vả lại, em nghĩ mình nên tham gia nhiều hoạt động xã hội khác ngoài Đoàn trưởng, Hội Sinh viên, để tích lũy thêm vốn sống và rèn luyện thêm các kỹ năng. “Thế giới quả là rộng lớn và có rất nhiều việc phải làm”.

7. Những việc em quan tâm (cây xanh, biển đảo, v.v), đã có Đảng và Nhà nước lo, các vị lãnh đạo quan tâm. Em phải tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước chứ?

- Mỗi người từ vai trò, vị trí của mình sẽ có những cách lo khác nhau. Nhà nước có cách lo của nhà nước, thầy cô và em cũng có quyền và có cách lo riêng ạ.

Với lại, em nghĩ có vấn đề về logic ở đây. Chuyện Đảng và Nhà nước lo, và chuyện công dân đi biểu tình hay tuần hành để thể hiện chính kiến là hai chuyện khác nhau, không mâu thuẫn với nhau và không triệt tiêu lẫn nhau. Đảng và Nhà nước lo không có nghĩa là thanh niên không được lo, không được tham gia biểu tình, tuần hành hay làm các công việc khác có liên quan.

Ảnh: Nguyễn Lân Thắng
* * *

Còn rất nhiều câu hỏi về gia đình, bạn bè, các mối quan hệ ngoài xã hội nữa. Tuy nhiên, các bạn hãy nhớ: Các bạn có quyền tự do cá nhân, quyền bảo vệ đời tư của mình. Đó là chưa kể, các bạn có có một thứ quyền công dân rất, rất quan trọng, mà lâu nay vẫn bị tảng lờ đi: Quyền tham gia vào chính trị (right to political participation).
Cấm đi bộ trên vỉa hè ư, văn bản luật nào quy định thế? Cấm tham gia các hoạt động bên ngoài nhà trường ư, chắc chả có trường nào ra văn bản như thế cả. Và các bạn nên nhớ thật kỹ nguyên tắc này: Mỗi người dân đều được làm bất cứ việc gì mà pháp luật không cấm, như chính Thủ tướng của các bạn đã nói trong Thông điệp đầu năm 2014.
Câu nói ấy của Thủ tướng thật ra xuất phát từ một nguyên tắc kinh điển của pháp luật về chính quyền - nhà nước: Một người dân có thể làm bất cứ điều gì, trừ phi cái đó bị luật pháp cấm. Một quan chức không được làm bất cứ điều gì trừ phi cái đó được luật pháp cho phép.