Saturday, February 6, 2016

Đêm hiệp thương

Nhân vật

Nhà khoa học N. P. G. Hải, 77 tuổi, người tự ứng cử đại biểu Quốc hội
Nữ chủ tịch phường - Chủ tọa hội nghị
Cử tri 1
Cử tri 2
Cử tri 3
Cử tri 4
Phóng viên A
Phóng viên B
Khoảng ba, bốn chục rễ, chuỗi khác.

Kịch một hồi một cảnh, dựa trên một câu chuyện có thật, xảy ra ở Hà Nội, Việt Nam, tháng 4/2011

Sân khấu bày cảnh trong nhà, giản dị, quê mùa. Nhiều hàng ghế gỗ xếp song song hai bên, chừa một lối đi hẹp, dài khoảng ba mét, dẫn tới bức tường phía trước. Tường treo ảnh một ông cụ già râu tóc bạc phơ, dưới là băng-rôn đỏ chói: “Hội nghị lấy ý kiến tín nhiệm của cử tri nơi cư trú đối với người tự ứng cử đại biểu Quốc hội”. Dưới nữa là một cái bàn gỗ, trên có micro, lòng thòng dây dợ. Đó là bàn của chủ tọa hội nghị. Cạnh đó, cách ba bước chân, là một bàn gỗ khác, đặt gần cử tọa hơn, dành cho nhà khoa học già. Khoảng ba, bốn chục rễ, chuỗi ngồi các hàng ghế đối diện.



Bên ngoài, trời mưa như trút nên phải căng thêm bạt làm mái hiên che mưa. Rễ, chuỗi ngồi tràn cả ra vỉa hè, dưới mái hiên này. Cách đó vài bước chân là chỗ gửi xe máy, xe đạp. 



Mở màn

Hai phóng viên A và B trùm áo mưa, phi xe máy tới chỗ gửi xe. Cả hai cởi áo mưa, rút chìa khóa xe, lấy vé, đưa tay lau nước trên mặt. Nước mưa rỏ từ tóc xuống cổ, xuống vai, ướt lướt thướt. 

Phóng viên B (cáu kỉnh): Ướt sạch cả rồi. Có cái địa chỉ mà cũng nhầm. 

Phóng viên A (vẻ nhu mì, hòa hoãn): Chẳng biết thế nào, mình thấy ghi rõ là địa điểm ở đây mà. Vừa nãy gọi, bác ấy bảo đến ngay nhé, bắt đầu rồi. 

Phóng viên B: Thôi, vào nhanh kẻo muộn.

Hai phóng viên hối hả đi vào, nhưng phòng đã chật ních, đành đứng ngoài vỉa hè, dưới mái hiên bạt, nhìn vào. Bên trong, không khí đang ồn ào, sôi nổi. Hai phóng viên đảo mắt nhìn. 

Phóng viên B (lẩm bẩm): Mẹ, sao toàn đầu bạc với tóc hoa râm thế này? Người trẻ đi đâu cả?

Phóng viên A: Giời ạ. Nói khẽ chứ. Người trẻ đang đứng trông xe ngoài kia chứ đi đâu.

Phóng viên B: À ừ nhỉ. Thế ra cử tri phường này toàn người về hưu à?

Phóng viên A: Đã bảo nói khẽ thôi. Ờ, kể ra hôm nay ở đây già thật. Hôm trước tớ dự phiên ở phường bên kia, thấy nhiều người trẻ hơn. Nhưng mà thôi, im đi, còn nghe.

Hai phóng viên đứng khoanh tay chặt trước ngực, nhìn vào trong phòng hội nghị. Phía trong, người ngồi lố nhố. Nhà khoa học đeo kính trắng co ro. Nữ chủ tọa ngồi bàn có micro, mặt trang điểm đậm, môi mím lại rất cương nghị.

Nữ chủ tọa: Mời các bác các cụ tiếp tục cho ý kiến.


Rễ, chuỗi (lao xao): Ý kiến đi, bà con ý kiến đi.

Nữ chủ tọa: Vầng, xin mời bác Cử tri 1 cho ý kiến ạ.

Một rễ chuyển micro cho Cử tri 1. 

Cử tri 1: Tôi là tôi xin có ý kiến như thế này. Trước hết là hôm nay, Mặt trận Tổ quốc với Ủy ban Nhân dân phường tổ chức cái hội nghị lấy ý kiến cử tri như thế này, tôi thấy rất là dân chủ, rất đúng tinh thần của Quốc hội ta là phát huy dân chủ, để người dân chọn ra người ưu tú nhất, người có tài có đức, đại diện cho nhân dân. Bầu cử như thế này phải nói là rất dân chủ và cởi mở, tôi rất mừng. Cũng mong là Quốc hội khóa tới tiếp tục phát huy không khí dân chủ và cởi mở của khóa trước. Mong là cử tri chúng ta sẽ sáng suốt chọn ra những người ưu tú nhất, người có tài có đức, đại diện cho nhân dân…


Rễ, chuỗi (lao xao): Nói ngắn thôi, còn về. 

Phóng viên B (thì thào với phóng viên A): Trông mặt tay này ác nhỉ?

Nữ chủ tọa: Vâng được rồi ạ, do thời gian có hạn, mời bác Cử tri 1 đi thẳng vào vấn đề cho.

Cử tri 1: Vầng. Trước hết tôi khẳng định là hôm nay, Mặt trận Tổ quốc với Ủy ban Nhân dân phường tổ chức cái hội nghị lấy ý kiến cử tri như thế này, tôi thấy rất là dân chủ, rất đúng nguyên tắc, đúng tinh thần là tạo điều kiện cho mọi người có tài có đức được ra ứng cử để phục vụ đất nước…

Rễ, chuỗi (ồ lên): Ngắn thôi ông ơiiiii!

Cử tri 1: Thế cho nên tôi mới nói là phải là người có tài có đức lắm thì mới ra ứng cử để phục vụ đất nước. Bác Hải là nhà khoa học, bác tự ra ứng cử, tôi đánh giá rất là cao tấm lòng của bác. Nhưng mà, bác ạ, tôi cứ là phải nói thẳng. Bác là nhà khoa học, nghiên cứu đông nghiên cứu tây ở đâu chả biết chứ tôi chả thấy bác nghiên cứu gì chuyện xung quanh bác, chuyện phường ta cả.

Phóng viên B (khoái trá): Chếtttt rồiiiiii!

Phóng viên A: Khẽ thôi! 

Nhà khoa học cười gượng, gật gật đầu.

Cử tri 1: Tôi nói bác ấy, nhá, là bác không chịu nghiên cứu gì về phường ta cả. Tôi để ý, theo dõi nhiều rồi, tôi biết. Năm nay là năm 2150, bác về ở phường ta, sống giữa bà con lao động, từ năm 2145 tới giờ. 5 năm rồi, tôi chưa lần nào thấy bác đi họp tổ dân phố cả. 

Rễ, chuỗi (ồ lên): Đúng rồi, đúng rồi. Có thấy ông này đi họp bao giờ đâu.

Phóng viên B: Chết thật. 5 năm giời không họp tổ dân phố thật à? Để tôi hỏi… (với Cử tri 2 đứng cạnh) Này anh, bác này lười đi họp tổ dân phố lắm à?

Cử tri 2 (nhìn sang phóng viên B, nghiêm khắc): Cô ở đâu đấy?

Phóng viên B (giật mình, cuống): Em… em ở bên báo…

Một số rễ, chuỗi nãy giờ đứng, ngồi xung quanh cũng quay cả lại.

Cử tri 2 (to tiếng): Báo gì? Báo nào?

Phóng viên A (đỡ lời): Báo Trung ương ạ. Chúng em xuống đây đưa tin về bầu cử Quốc hội.

Cử tri 2 (dịu giọng): À, phóng viên à?

Cử tri 2 và các rễ, chuỗi không nói gì nữa, quay đi.

Phóng viên A (với phóng viên B): Thấy chưa? Tớ đã bảo rồi. Đừng có vớ vẩn. 

Cử tri 1 (tiếp tục sôi nổi): Đại biểu Quốc hội là phải gần dân, sát dân. Thế mới mong hiểu được nguyện vọng của dân. Tôi chả thấy bác Hải gần dân tí nào. Bao nhiêu năm qua bác chả thèm đi họp tổ dân phố lấy một lần. Chúng tôi kẻ cái băng rôn, viết cái bảng thông báo treo ngay phường, bác cũng chả buồn nhìn. Tôi làm thơ đưa bác, bác cũng chả đọc. Tôi chả tin bác làm đại biểu Quốc hội được đâu. Bác khinh thường dân lắm. Xa dân lắm. Mà đấy là tôi còn chưa nói cái này nữa. Đại biểu Quốc hội, các cụ các bác đây cũng biết rồi đấy ạ, là phải tài phải đức. Bác Hải đây gần 80 tuổi rồi. Tuổi ấy thì, tôi cứ suy từ tôi ra là thấy, bác ạ, chúng mình chỉ nên vui vầy con cháu, chăm sóc gia đình, an hưởng tuổi già thôi, ham hố làm gì. Thôi, tôi cứ xin thành thực nói thế này: Bác Hải ạ, bác nghỉ đi cho rảnh.

Rễ, chuỗi (vỗ tay ầm lên): Đúng rồi. Đúng rồi. Nghỉ đi cho khỏe.

Nhà khoa học: Cho tôi nói một lời…

Nữ chủ tọa: Chưa đến lúc bác nói. Bây giờ là lắng nghe ý kiến cử tri đã.

Nhà khoa học: Cho tôi nói một câu thôi. Tôi muốn nói với bà con đôi lời tâm sự.

Nữ chủ tọa (miễn cưỡng): Thôi được rồi, bác nói đi. Bác nói ngắn thôi đấy nhá.

Một rễ chuyển micro cho nhà khoa học.

Nhà khoa học: Thưa bà con, trước hết cho tôi được bày tỏ lời tri ân, lời cảm ơn chân thành của tôi đến bà con, đã không quản ngại mưa gió một tối như tối nay mà đến đây họp mặt. Điều ấy thể hiện tấm lòng, sự quan tâm to lớn của bà con đến việc tôi đứng ra ứng cử. Tôi cảm động lắm. Thứ hai nữa, tôi xin thành thật nhận khuyết điểm với bà con, nếu có, là trong nhiều năm qua, tôi có những lúc bận bịu việc cơ quan, việc nghiên cứu, mà có thể có gì đó sơ sảy trong quan hệ hàng xóm láng giềng. Nhưng bảo tôi khinh thường, tôi xa dân thì không. Tôi ở đây với bà con, giữa khu lao động này, đã bao nhiêu năm nay. (đặt tay lên ngực, nghẹn giọng) Tôi hiểu bà con, hiểu hoàn cảnh, hiểu đời sống cơ cực của nhiều gia đình. Tôi tha thiết muốn được đứng ra gánh vác nhiệm vụ làm đại biểu Quốc hội, làm người đại diện cho bà con… 


Nữ chủ tọa: Này, bác Hải ơi, hết thời gian.

Nhà khoa học: … Tôi sẽ cất lên tiếng nói của bà con, sẽ nói lên những điều bà con mong muốn. Tôi tin là tôi được nhiều hàng xóm láng giềng ủng hộ…

Nữ chủ tọa: Hết giờ rồi bác Hải ơi, bác thôi đi.

Nhà khoa học: Đồng chí để tôi nói hết ý đã. Tôi tin là tôi được nhiều hàng xóm láng giềng ủng hộ… Tôi có nhận được, và mang đến đây một loạt bức thư của những hộ liền kề gia đình tôi, xin được đọc ở đây để các bác các cụ nghe…

Nữ chủ tọa: Bác Hải! Thôi đi.

Nhà khoa học: Đây, thư của anh Hàng xóm 1, anh ấy viết như thế này: “Gia đình tôi ở kế bên nhà bác T. đã nhiều năm nay. Tôi thấy bác T. là người rất tốt, ăn ở với gia đình và hàng xóm đều rất mẫu mực. Trong gia đình, bác là người chồng, người cha tốt. Với hàng xóm láng giềng, bác cư xử hòa thuận…”.

Nữ chủ tọa (đập bàn): Bác Hải! Bác có thôi đi không? Bác có để yên cho chúng tôi làm việc không hả?

Rễ giằng lấy micro từ tay nhà khoa học. Nhà khoa học giữ lại.

Rễ, chuỗi (ồn ào): Thôi, nghỉ đi. Trả micro cho người ta. Nói mãi.

Nhà khoa học (với nữ chủ tọa): Ít ra chị phải để cho tôi nói hết ý đã chứ. Còn đây nữa, thưa bà con, đây là thư của chị Hàng xóm 2, chị ấy viết…

Micro bị cắt. Nhà khoa học nói to, khoa tay múa chân nhưng không ai nghe thấy ông nói gì nữa. Mấy rễ, chuỗi ở hàng ghế đầu tràn lên, giằng micro, vỗ vai nhà khoa học bảo ngồi xuống. Nhà khoa học tức uất, định đứng dậy nhưng bị giữ lại.

Nhà khoa học: Tôi phản đối. Các vị lên án tôi mà không cho tôi cơ hội được trả lời. Như thế là mất dân chủ. 

Nữ chủ tọa: Bác Hải, bác phải hiểu đây là Hội nghị lấy ý kiến cử tri. Cho nên việc của bác là phải lắng nghe cử tri chứ không phải tranh cãi với cử tri. LẮNG---NGHE---CỬ---TRI. Bác hiểu không? LẮNG---NGHE. Bác cứ làm thế là mất điểm với cử tri đấy. Bác hiểu không? Bác lắng nghe đi.

Nhà khoa học (ngồi xuống ghế): Mất dân chủ. Tôi sẽ báo cáo lên Quốc hội.

Rễ, chuỗi: Thôi, thôi, tiếp tục đi, mất thì giờ quá.

Nữ chủ tọa (với cử tọa): Yêu cầu bác Hải bình tĩnh. Bác phải hiểu là bác càng phản ứng thì chỉ càng mất điểm thôi đấy. Mời các cụ các bác cho ý kiến tiếp. Mời bác Cử tri 3. 

Cử tri 3: Tôi xin cứ nói ngắn gọn thế này. Bác Hải tự xưng là nhà nghiên cứu. Tôi chả thấy ở đâu có cái chức danh này cả. Nhà nghiên cứu là nghiên cứu cái gì? Làm gì có cái chức danh nào như thế? Mà bác Hải, tôi phải nói là bác Hải rất kiêu ngạo, tự cao tự đại. Bác lại còn định đặt lại tên nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Bác có biết đặt tên nước là việc thiêng liêng thế nào không? Tên nước hàng nghìn đời nay, có muốn đặt lại cũng phải Đảng và Nhà nước mới quyết được, việc trọng đại lắm chứ đùa à mà bác định đặt lại?

Nhà khoa học (đứng phắt dậy, thét lên): Tôi phản đối. Như thế là vu khống!

Nữ chủ tọa (đập bàn): Bác Hải, bác ngồi yên đi. Bác để người dân lên tiếng chứ.

Nhà khoa học: Nhưng bà con không hiểu. Tôi chưa bao giờ đặt lại tên nước cả. Ở đây có sự hiểu lầm…

Nữ chủ tọa: Tôi bảo bác ngồi yên cơ mà?

Nhà khoa học: Những người này là ai? Tôi không biết. Không biết ai trong số họ cả.

Nữ chủ tọa: Cử tri người ta sáng suốt lắm bác ạ. Bác để cho người ta lên tiếng đi. Mời bác Cử tri 3 tiếp tục.

Cử tri 3: Vâng, thì đấy. Tôi chỉ xin nói ngắn gọn là bác Hải rất kiêu ngạo, tự cao tự đại, không gần dân, lại còn cao tuổi nữa thì làm đại biểu Quốc hội làm cái gì?

Rễ, chuỗi (vỗ tay): Đúng rồi, đúng quá đi rồi. Ông Hải nghỉ đi. Già rồi còn đại biểu đại biếc gì.

Phóng viên B (lẩm bẩm): Cái đ. con mẹ, bầu cử hay là đấu tố thế này! (hất mạnh tóc, quệt mũi định tìm cách len về phía bàn chủ tọa) Tớ muốn chửi quá.

Phóng viên A (níu áo phóng viên B): Kiềm chế đi. Đừng nóng.

Phóng viên B: Khác chó gì cải cách ruộng đất ở châu Á thế kỷ 20. Đúng là Việt Nam.

Phóng viên A: Cậu còn nói nữa là lần sau ở nhà đấy nhé.

Nữ chủ tọa: Thưa các bác các cụ, vừa rồi là phần lấy ý kiến cử tri. Sơ bộ cử tri chúng ta đánh giá bác Hải là người nhiệt tình, có tâm huyết. Nhược điểm là bác không gần dân, kiêu ngạo, tự cao tự đại và quá tuổi. Để đảm bảo tính dân chủ của hội nghị, tôi đề nghị chúng ta bỏ phiếu tín nhiệm đối với bác Hải. Các cụ các bác cho ý kiến là ta bỏ phiếu kín hay giơ tay ạ?

Rễ, chuỗi: Giơ tay đi. Giơ tay cho nhanh, còn về.

Nữ chủ tọa: Thôi, để đảm bảo tính khách quan thì tôi xin đề nghị là chúng ta bỏ phiếu kín ạ. Các bác các cụ có nhất trí không ạ? Nếu nhất trí bỏ phiếu kín thì xin giơ tay.

Rễ, chuỗi: Nhất trí.

Nữ chủ tọa: Vầng, thế là nhất trí bỏ phiếu kín. Chúng tôi xin đề cử ba người ở hội đồng kiểm phiếu: Anh H là tổ trưởng, anh I là thư ký, anh K là ủy viên. Ba anh sẽ phát phiếu. Ai không đồng ý bác Hải làm đại biểu Quốc hội thì gạch, ai đồng ý thì không ghi gì cả. Các bác các cụ có nhất trí với thành phần ban kiểm phiếu này không ạ?

Rễ, chuỗi: Nhất trí.

Màn bỏ phiếu kín bắt đầu. Ba người H, I, K phát giấy cho các cử tri, rễ, chuỗi. Hai phóng viên A và B cũng tranh thủ xin hai lá phiếu. Sau chừng 5 phút, ban kiểm phiếu thu lại các phiếu, cho vào thùng mang lên bàn chủ tọa.

Nữ chủ tọa: Bây giờ mời Hội đồng kiểm phiếu sang nhà bên làm việc ạ.

Cử tri 3: Tôi phản đối. Nhỡ mang sang đấy, khuất mắt trông coi, ba thằng chúng nó thay đổi kết quả thì sao?

Nữ chủ tọa: Bác Cử tri 3 bình tĩnh. Vừa nãy lúc tôi hỏi các bác có nhất trí với thành phần Ban kiểm phiếu không, hội nghị đều nhất trí cả cơ mà. Chúng tôi không có quyền can thiệp vào khâu kiểm phiếu.

Rễ, chuỗi: Thôi, vẽ. Nhanh lên còn về. Mấy ông kia mang phiếu sang bên kia kiểm tra đi.

Cử tri 3 (vùng vằng ngồi xuống ghế): Sai nguyên tắc!

Ban kiểm phiếu bê hòm ra ngoài, vừa đi vừa tủm tỉm cười.

Cử tri 4: Tôi xin phép hội nghị, xin phép các cụ các bác cho tôi được có cái ý kiến. Mặt trận Tổ quốc với Ủy ban Nhân dân phường Chương Dương tổ chức cái hội nghị lấy ý kiến cử tri như thế này, tôi thấy rất là dân chủ, cởi mở. Tôi có viết bài thơ gọi là mừng Quốc hội, mừng bầu cử. Trong lúc chờ ban kiểm phiếu làm việc, xin được đọc để các cụ các bác thưởng thức ạ.

Nữ chủ tọa: Vầng, mời bác.

Cử tri 4 (rút trong túi ra một tờ giấy, đọc):

Khóa này mở hội đăng khoa
Toàn quốc phấn khởi cờ hoa tưng bừng
Ta làm nghĩa vụ công dân
Đi bầu chọn lựa, chớ đừng bàng quan.
Nhân dân hồ hởi hân hoan
Thành công các cấp, ta càng mừng vui
Đi bầu các cụ ta ơi!
Vận động con cháu mọi người cùng đi
Chúc cho tất cả cử tri
Đi bầu đúng hạn, đúng kỳ thành công. 
Vần thơ tỏ rõ tấm lòng
Chúng ta xứng đáng con rồng cháu tiên
Dân giàu nước mạnh đi lên
Sánh vai cường quốc, vượt lên hàng đầu.

Xin hết ạ.

Rễ, chuỗi (vỗ tay): Hoan hô, hoan hô…

Nữ chủ tọa: Cảm ơn bác Cử tri 4 đã làm một bài thơ rất xúc động, rất chân thành mừng đón bầu cử Quốc hội. Ban kiểm phiếu vào rồi đây ạ, chúng ta sẽ có kết quả bây giờ…

(dõng dạc đọc) Ủy ban MTTQ phường Chương Dương, nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Biên bản kiểm phiếu. Hồi 21h30 ngày… tháng… năm 2011. Địa điểm: Trụ sở phường Chương Dương. Hội nghị cử tri nơi cư trú đã tiến hành bỏ phiếu tín nhiệm của cử tri đối với ông T, nhà nghiên cứu. Hội nghị đã thống nhất bầu tổ kiểm phiếu gồm các ông H tổ trưởng, ông I thư ký, ông K ủy viên. Hội nghị tiến hành bỏ phiếu kín. Số phiếu phát ra: 100. Số phiếu thu về: 100. Số phiếu hợp lệ: 100. Số phiếu không hợp lệ: 0. Kết quả kiểm phiếu: Ông Hải đã được hội nghị cử tri ở nơi cư trú tín nhiệm với số phiếu 10, tỷ lệ là 10%. Chúng ta nhiệt liệt hoan nghênh kết quả hội nghị.

Rễ, chuỗi (vỗ tay): 10% à. Ối giời ôi, thế thì có mà… Mất mặt quá ông Hải ơi là ông Hải.

Rễ, chuỗi lục tục đứng dậy đi về. Ngoài trời vẫn mưa to. Hai phóng viên A và B đứng ngơ ngẩn. 


Phóng viên A (kéo tay phóng viên B): Đi về đi. Về ngay.

Phóng viên B: Ừ, về thôi.

Phóng viên A: Không còn gì để nói.

Phóng viên B: Ừ, đứng đây thêm một lúc nữa là mình sẽ văng tục mất. Thôi bọn ta về ăn phở đêm. Tớ biết hàng phở này ngon lắm.

Hai phóng viên đi lấy xe máy. Mọi người cũng tản mát về cả. 

Màn hạ

Friday, February 5, 2016

No sign of Hanoi Spring as Vietnam feels the chill

As the party apparatchiks hunkered down in their suits in chilly Hanoi for their great political showdown, I was fleeing terrified in the night in the tropical south of the country.

I leapt onto my motorcycle and sped down small roads between paddy fields as the police closed in on my hotel in a small town near Ho Chi Minh City.

I had gone south to escape mounting repression in Hanoi where the police were tightening their grip in the run up to the big Communist Party congress, the most tense political confrontation that any of us could remember.

I have been accused of no crime, but I’m closely watched by police perhaps because of the independent blog I write, and because of my contacts with human rights and pro-democracy campaigners.

Panic and chaos

Tension had been building for months when, in mid- December, just as the political season got under way, the police swooped on one of Vietnam’s best known government critics, the human rights lawyer Nguyen Van Dai.

He had been badly beaten up by unidentified masked men the week before. Now he and an assistant were taken into custody and charged with employing propaganda against the state.

The arrest caused chaos and panic in the dissident community and the mood continued to darken. The police gathered outside the apartments of some activists, they disrupted meetings of environmental campaigners and staged a massive exercise to display their riot control capabilities.

                                        On the way out – the ambitious premier takes the final salute. Photo courtesy Reuters

One organiser escaped on her bike to her home in the northern mountains, spooked by the more aggressive manner of the police that occasionally tail her.

Other activists, across the country, were attacked in the street by thinly disguised police agents.

Of course, none of this gets mentioned in state controlled media, and most people will barely have noticed the change in atmosphere.

The majority seemed far more interested in discussing the great Hindu epic, Balika Vadhu, currently being shown on TV, than following the ins and outs of Communist Party wrangling – let alone the covert crackdown on bloggers, party critics and civil society activists.

We are marginalised and barely visible in a political system that mobilises great resources to isolate us and deny us space to operate.

For all the bunting, many people remained indifferent to the wrangling in the party.

Some people, of course, did take an interest in the congress, thanks to independent blogs and leaks from rival factions. Many got their first ever glimpse of the battles raging at the highest levels of the party.

I recalled the previous party congresses when I was small. Days before a congress, the national television, VTV, would feed us up every week night with dozens of “revolutionary” movies and documentaries “in celebration of the great political event of our party and country” as they put it.

Nobody buys into it like that any more, and even the party doesn’t bother to make the effort. There were token programmes of stultifying propaganda on tv but somehow the Hindu epic seemed more relevant.

Loud knock on the door

I was expecting to get a break from the oppressive atmosphere of Hanoi in the freewheeling south, where communist party plenums, congresses and central committee meetings feel like they’re taking place on a different planet.

But I was wrong.

There was a loud knock on my hotel door and the hotel manager looked at me with a drawn face and anxious expression.

“You’d better get out quick,” he said, “the police have been badgering all the hotels in the area since you came. They have been showing everyone two photos of you and a written notification that they are searching for you.”

He said that I didn’t look like a criminal to him so he had denied I was there. But he warned they would be back soon to search the rooms and I had to leave immediately.

I packed quickly, thanked the manager – somewhat amazed at his display of southern insouciance – and hit the road.

It was 10 pm. I came off my bike and cut my leg in my panic, but I drove for 20 km or so and somehow found another place to stay.

I heard through friends the next day that I’d better get back to Hanoi quick. The police could keep an eye on me there and would probably ease of. They seemed not to want me “at large” in the country during the congress, even if I was taking a bit of a holiday in the sun.

Hanoi locked down

I was not the only one of course. The apparatus of repression in Vietnam is huge and plays cat and mouse with dissidents to keep them off balance and fearful. Five days before the congress began more than a dozen activists in Ho Chi Minh City were suddenly put under de facto house arrest.

Some others complained about sudden searches of their homes at night to “check the home registration” – a procedure often used by the police to find out whether there is any “stranger”, or guest, staying in a house without previous registration at the local police station.

In Hanoi, the police seemed more confident that they had things locked down, and they relied more on hi-tech devices: Cell phones were heavily tapped and signals were jammed.

Barred from going out, Hoang Dung, a member of the Vietnam Path Movement in Saigon, stayed at home and obsessively monitored Facebook – a platform the government somehow failed to ban and now serves as the prime conduit of information for its 35 million users.

As a political blogger, he was giving his support to the embattled prime minister, Nguyen Tan Dung, whom he thought to be a powerful man committed to reform, even if he is accused of widespread corruption.

Bitter rival

But Hoang Dung, and many others, had backed the wrong horse.

Dung’s last stand at the congress came to nothing and he lost his position not only on the politburo, but the central committee as well.

Quite a fall for a man tipped until recently as the next general-secretary of the party.

His bitter rival, Nguyen Phu Trong, held on to his post as party boss for another term in what many saw as a remarkable comeback for the 72-year-old Marxist-Leninist scholar.

Conflict between different factions of the party can hardly be something new. There have always been rumours. But this congress looked like a particularly fierce competition between the party and state, represented by the incumbent party boss, Nguyen Phu Trong and the premier, Nguyen Tan Dung.

With his cabinet of technocrats, Dung was viewed by many as a “pro-reform” communist. His daughter was married to the son of a former official under the South Vietnamese regime, which added to his reputation as a pro-western politician.

People saw him as good looking and eloquent, able to speak in an impromptu manner without trudging through a prepared script like the other party hacks.

Bloggers arrested

But he also presided over the actions of a police state. During his two terms, the police enjoyed huge power. Many famous bloggers or democracy activists were imprisoned.

Some assumed they were targeted for their resistance to China’s aggression in the South China Sea, but Huy Duc, a well known journalist in the south, told me that they had all stood up against the prime minister and angered him.

Certainly, Dung’s ambition to consolidate his power was an open secret.

After surviving a scandal over economic mismanagement a few years ago he appeared to have turned the tables on the grey party dogmatist, Nguyen Phu Trong. As Dung gained influence more and more bloggers were arrested.

Trong’s comprehensive victory took most people completely by surprise. He had been silent and impassive in the background, not reacting to attacks on him by bloggers and his political opponents. He just ignored all the insults and abuse.

Welcome surprise?

Few seemed to notice that behind the scenes he was carefully calculating his move and knew exactly when and how to strike – essential characteristics for the successful communist leader.

Or was he just lucky? For all the leaks and the speculation, party politics is obscure and byzantine.

Trong may well be wise, but who can believe that such an old style adherent to Marxist-Leninist doctrine will turn out to be a reformer and advocate of more democracy?

So there’s not much hope of a sudden opening up.

But who knows? Nguyen Phu Trong stayed silent for so long and bided his time before surprising us all. Maybe he will surprise again now that he has consolidated power.

It’s a surprise that would be very welcome indeed.

Monday, January 25, 2016

"Chuyện chính trị" thời xưa, thời nay

Trong những năm gần đây, đôi khi bạn có thể nghe ai đó nói: “Này sao bây giờ lắm người đồng tính thế nhỉ, hồi xưa có thế đâu?”. Tệ hơn, có người còn chỉ trích: “Đúng là no cơm ấm cật, xã hội bây giờ không còn lo chạy ăn từng bữa nữa nên sinh ra lắm trò”.

Anh Nguyễn Văn Dũng, một người đồng tính ở phố Hàng Bè, Hà Nội, (bạn bè thân quen hay gọi anh là “dì Dũng”), từng phản bác: “Không phải vậy. Câu trả lời đơn giản nhất là: Những con người ấy trong xã hội vài chục năm trước phải cố khép mình, nhấn chìm những nhu cầu để sống. Lộ ra, họ lập tức bị coi là bệnh hoạn. Còn bây giờ, khi cuộc sống thay đổi và cách nhìn về người đồng tính cũng dần bớt đi sự khắt khe, họ đã có nhiều hơn cơ hội để sống theo đặc điểm giới tính của mình. Nên chúng ta mới có cảm tưởng đồng tính thời nay mọc lên như nấm sau mưa”.

Nói cách khác, người đồng tính thời xưa hay nay đều hiện diện, chỉ có điều ngày trước, họ khép kín và ít được biết đến hơn, còn bây giờ thì họ “lộ” hơn và được phần còn lại của xã hội biết đến, nhất là với sự giúp sức và ảnh hưởng của truyền thông. Cho đến đầu những năm 1990 sau khi đại dịch AIDS thâm nhập vào Việt Nam, báo chí chính thống vẫn hạn chế nói đến giới tính thứ ba, mà nếu có đề cập thì sẽ là trong các vụ án, ở đó người đồng tính bị lên án như kẻ thù của cộng đồng, biến thái, vi phạm thuần phong mỹ tục, chà đạp luân thường đạo lý Á Đông v.v. Càng về sau này, nhận thức của giới truyền thông thay đổi, xã hội càng thoáng hơn với người đồng tính.

Vai trò của truyền thông quả thật to lớn. Đúng là có những điều đã tồn tại “xưa như trái đất” mà không ai để ý, chỉ đến khi truyền thông nhắc nhiều đến nó, người ta mới hay biết.

Nhiều người tưởng rằng khoảng 5-6 năm gần đây mới rộ lên hiện tượng công an đánh chết dân, nhưng thật ra thì điều đó đã xảy ra hàng chục năm rồi, kể từ khi đảng Cộng sản cầm quyền. Thậm chí ngày trước công an đánh chết còn nhiều dân hơn ngày nay ấy chứ. Chẳng qua là đến bây giờ, một phần trong số những câu chuyện thương tâm ấy mới được đưa lên mặt báo và nhất là lên Facebook mà thôi. Con số 226 người chết trong thời gian bị tạm giam, tạm giữ (ba năm 2011-2014) là con số trong một báo cáo của Bộ Công an và được báo chí trích đăng; ngày trước, làm gì có chuyện Bộ Công an có những báo cáo như thế và báo chí công bố như thế.

Câu chuyện Đại hội Đảng bây giờ có lẽ cũng vậy?

Không rõ là ở các kỳ đại hội trước, dân đen có bàn tán, rỉ tai, thảo luận, bình luận về các “chính trị gia” của đảng cầm quyền duy nhất sôi nổi như bây giờ không. Nếu câu trả lời là không - tức là ngày trước, dân tình không hề thảo luận gì, mà lần này lại sôi sục lên - thì cũng là điều tốt; nó chứng tỏ người dân đã có không gian để thể hiện quan điểm (dù không được bảo vệ) và sự thực là họ có quan tâm đến chính trị.

Nhưng biết đâu câu trả lời lại là có. Tức là thời xưa, dân chúng cũng có nhiều người thích chém gió về chính trị, nhưng diễn đàn chỉ là ở quán cóc, xe ôm... chứ không có blog và mạng xã hội như bây giờ, nên không được biết đến.

Và biết đâu đấy, ở các kỳ đại hội trước, đánh đấm, tiêu diệt, loại trừ nhau đều có cả và cũng tàn khốc lắm, chỉ có điều không ai trong đám dân đen biết đến vì truyền thông (blog và mạng xã hội) chưa phát triển như bây giờ.

Bồn hoa tại bùng binh trước cổng Bộ Ngoại giao. Ảnh: VietNamNet

Saturday, January 23, 2016

Quan chức "gây tiếng vang" nhờ nói ra điều ai cũng biết

Bài tham luận của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh gây chấn động dư luận, trước hết bắt nguồn từ “lề phải” (báo chí chính thống), sau đó lan sang truyền thông xã hội. Báo Pháp luật TP.HCM đánh giá đó là bài phát biểu “tâm huyết, thẳng thắn”. VietNamNet mô tả là Bộ trưởng “dốc ruột trước Đại hội”.

Người cộng sản Trung Quốc và Việt Nam hay có kiểu ghép số vào chữ cho thành công thức, ví dụ “ba phe, bốn mâu thuẫn”, “năm dòng thác cách mạng”, “ba sẵn sàng”, “ba đảm đang”, v.v. Có thể không liên quan gì đến “truyền thống” này, nhưng bài tham luận của Bộ trưởng KH&ĐT Bùi Quang Vinh cũng đưa ra “ba trụ cột, sáu mũi chuyển đổi lớn”.

Chúng ta hãy thử nhìn lại “ba trụ cột, sáu mũi chuyển đổi lớn” mà ông Vinh đề cập đến:

Ba trụ cột:

1. Thịnh vượng kinh tế phải đi đôi với bền vững về môi trường;
2. Công bằng trong hội nhập xã hội, hay bình đẳng cho mọi người;
3. Nâng cao năng lực và trách nhiệm giải trình của Nhà nước

Sáu mũi chuyển đổi lớn:

1. Xây dựng nhà nước pháp quyền hiện đại với nền KTTT đầy đủ và XH dân chủ phát triển ở trình độ cao;
2. Thúc đẩy hiện đại hóa nền kinh tế song hành với nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực tư nhân;
3. Phát triển năng lực đổi mới sáng tạo, lấy khu vực tư nhân làm trung tâm;
4. Bảo đảm công bằng XH cho các nhóm yếu thế và thúc đẩy XH trung lưu phát triển;
5. Phát triển bền vững về môi trường và tăng cường khả năng chống chịu biến đổi khí hậu;
6. Gia tăng mật độ kinh tế trong quá trình đô thị hóa và tăng cường tính kết nối giữa các thành phố và vùng lân cận.

Thành thực mà nhận xét, thì cả “ba trụ cột” và “sáu mũi chuyển đổi lớn” mà Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đưa ra đều... không có gì mới. Nó là những điều mà vô vàn người Việt Nam - trong nước và nước ngoài, học giả và blogger đấu tranh - đều đã nói và viết rải rác ở vô số nơi rồi, kể cả trên mạng lẫn ngoài đời, trên báo chí chính thống lẫn blog, và đủ thể loại ấn phẩm, hội thảo, diễn đàn... thậm chí kể cả chém gió ở cafe vỉa hè, quán cóc.

Chẳng có gì mới cả.

Đơn cử là ngay từ năm 2000, nghĩa là cách đây 16 năm, ông Nguyễn Gia Kiểng trong tác phẩm Tổ quốc ăn năn đã viết: “Một khi đã chấp nhận kinh tế thị trường, nhà nước chỉ còn rất ít việc phải làm vì mọi chọn lựa đều giản dị và rõ rệt, hầu như bắt buộc: phải khuyến khích sản xuất, nội thương, ngoại thương; phải giản dị hóa công việc của doanh nhân, phải có thông tin kinh tế chính xác và kịp thời; phải cố gắng trải đều hoạt động kinh tế trên khắp lãnh thổ thay vì tập trung vào một số địa phương... Và nhà nước càng làm ít chừng nào càng tốt chừng ấy... Vai trò của nhà nước là vai trò của một trọng tài, bảo đảm pháp luật, trật tự và an ninh, diệt trừ tham nhũng và tạo những quan hệ ngoại giao tốt đẹp...”.

Năm 2008, một nhóm giáo sư và chuyên gia thuộc Đại học Harvard cũng đã công bố một báo cáo về Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam 2010-2020, được biết đến với cái tựa đề tương đối nổi tiếng, “Lựa chọn thành công”. Ba trụ cột, sáu mũi chuyển đổi lớn mà Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đưa ra ngày hôm nay không hoàn toàn trùng khớp với báo cáo ấy, nhưng cũng bàng bạc, phảng phất trong đó.

Báo cáo không được đăng tải, không được bình luận trên báo chí trong nước, và những khuyến nghị của nó (bao trùm lên “sáu mũi chuyển đổi lớn” của ông Vinh) cũng chưa từng được thực hiện.

* * *

Tóm lại, những nội dung mà Bộ trưởng KH&ĐT Bùi Quang Vinh đưa ra trong bài tham luận gây “bão mạng”, về bản chất không có gì mới. Nó không có gì là sáng kiến của ông Vinh, càng không phải sáng kiến của đảng Cộng sản. Nhiều người đã đề cập đến nó nhiều lần, ở nhiều nơi rồi, chỉ khác là người ta không có cơ hội để biến nó thành một bài tham luận trình bày trước Đại hội Đảng mà thôi.

Vậy mà nó gây bão dư luận, nó được khen là “tâm huyết, thẳng thắn”. Đó chỉ có thể là bởi vì: Đảng Cộng sản Việt Nam đã quá quen sống trong sự dối trá và dốt nát, nên chỉ cần nghe một ý kiến từ bên trong, bàn về những việc rất căn bản và bình thường mà một nhà nước phải làm được, cũng thấy... bão. Cái nguy là không chỉ đảng Cộng sản mà cả xã hội này cũng thế, cũng mê đi vì một bài tham luận “có vẻ đúng”.

Đạo diễn Trần Văn Thủy (tác giả phim tài liệu “Hà Nội trong mắt ai” và “Chuyện tử tế”) từng nói: “Đổi Mới (năm 1986) chẳng qua chỉ là sự trở lại với những giá trị bị lãng quên”.

Còn bây giờ, năm 2016, nếu chính quyền Việt Nam thực hiện “sáu mũi chuyển đổi lớn” mà ông Bùi Quang Vinh nêu ra, thì đó chỉ là sự trở lại với những điều bình thường của thế giới tiến bộ.

Saturday, January 9, 2016

Luật sư thương kẻ thủ ác, ai thương công lý?

Câu chuyện của hai luật sư Trần Thu Nam và Lê Luân hôm nay cũng gần giống câu chuyện hai nhà báo Nguyễn Ngọc Năm và Hán Phi Long năm 2012: Sau khi bị công an hành hung... nhầm tại hiện trường vụ cưỡng chế đất đai ở Văn Giang, hai anh trở về báo cáo tòa soạn, chờ quyết định của tòa soạn và chủ trương của các bên liên quan, rồi chờ mọi sự lắng dần xuống và trôi đi.

Công an tỉnh Hưng Yên có lần hẹn rồi hoãn làm việc với hai anh, hai anh im lặng. Bà con Văn Giang kéo đến tòa soạn hỏi thăm nhà báo, mang theo cả tải ngô, khoai, sắn, hai anh vẫn im lặng.

Đã không một ai phải chịu bất cứ trách nhiệm gì trong vụ hai nhà báo bị công an và cảnh sát cơ động đánh tơi tả ở Văn Giang.

Và bây giờ, hai luật sư Lê Luân và Trần Thu Nam rút đơn yêu cầu khởi tố đối với 7 bị can trong vụ “bụi đường Chương Mỹ”... vì thương.

Nhân danh chủ nghĩa tự do, chúng ta có thể nói rằng chúng ta tôn trọng quyết định của hai luật sư và hai nhà báo, miễn là quyết định ấy không ảnh hưởng đến người khác. Nghĩa là chúng ta “tôn trọng quyền tự do lựa chọn” của mỗi cá nhân.

Vâng, chỉ tiếc rằng các quyết định như thế không phải là không ảnh hưởng đến ai, nhất là khi người ra quyết định là luật sư hay nhà báo - hai lực lượng vốn được xem như trí thức, có sứ mệnh dẫn đạo xã hội trong hành trình theo đuổi công lý và sự thật.

Sẽ không có vấn đề gì nếu hai anh Trần Thu Nam và Lê Luân là dân thường, thậm chí dân oan. Càng không có vấn đề gì nếu các anh... im lặng tuyệt đối ngay từ đầu, để bảo vệ danh dự, uy tín cho những kẻ đã đánh hai anh cũng như giữ gìn cho chính quyền địa phương.

Sẽ là cao thượng nếu hai nạn nhân để cho cơ quan tố tụng thực hiện đúng các thủ tục, trình tự của việc điều tra, xét xử; sau đó tại phiên tòa, hai anh đứng ra tuyên bố bãi nại, tha thứ... Hoặc cứ để phiên tòa diễn ra, có bản án, và trong thời gian các thủ phạm thi hành bản án, ví dụ thụ án tù, thì hai anh vẫn thăm hỏi họ và chăm sóc gia đình họ. Bởi vì dù nói gì đi nữa, công lý vẫn phải được thực thi.

Còn giờ đây, sau một quá trình gây ồn ào dư luận với vụ việc của mình, hai luật sư lại tuyên bố rút đơn yêu cầu khởi tố đồng thời đưa ra các bài giảng về đạo đức trên Facebook, thì điều đó cho thấy gì? Nó cho thấy rằng trong một xã hội như Việt Nam, tư pháp và công lý đã nát bét, sự cảm tính, đảng trị nhân danh đức trị, và cả thói đạo đức giả đang tiếp tục tàn phá niềm tin của mọi người dân vào công lý và lẽ phải.

--------


Trên đây là hình ảnh bàn tay của blogger Trịnh Anh Tuấn (tức Gió Lang Thang) sau khi bị "côn đồ" dùng gạch đập, sáng sớm 22/4/2015.

Đáng chú ý là mấy đồng chí côn đồ này đã lởn vởn theo dõi Trịnh Anh Tuấn từ nhiều ngày trước đó.

Với tỷ lệ thương tật 5%, Trịnh Anh Tuấn yêu cầu công an địa phương khởi tố vụ án, và bức hình dưới đây là kết quả "điều tra" của công an sau gần bốn tháng.

Khác với hai luật sư Trần Thu Nam và Lê Luân, anh Tuấn không được ai xin lỗi. 

Trong cả vụ Đỗ Đăng Dư, vụ Lê Văn Mạnh, anh Tuấn đều đã rất tích cực tham gia bảo vệ quyền lợi của nạn nhân và gia đình nạn nhân... nhưng anh không phải là luật sư và không được xã hội kỳ vọng cao như với các luật sư.


Sunday, January 3, 2016

Cai ngục thời nay

Buổi sớm 2/1/2016, Hà Nội vẫn hơi lạnh và mờ mờ tối như những sáng mùa đông khác, nhưng chị Lê Thị Minh Hà (vợ blogger Ba Sàm) và chị Vũ Minh Khánh (vợ luật sư Nguyễn Văn Đài) đã dậy từ sớm để chuẩn bị đồ tiếp tế, mang vào trại B14 nuôi chồng.

Đây là lần thăm nuôi đầu tiên của họ trong năm 2016. Từ tháng 11 vừa qua, Trại tạm giam B14 (thuộc Cục An ninh Điều tra, Bộ Công an) đã lên lịch “gửi quà” cho người bị tạm giam, tạm giữ trong cả năm 2016. Theo đó, mỗi tháng Trại ấn định hai ngày cho thân nhân đến thăm nuôi người bị nhốt bên trong - nói trắng ra là NUÔI, vì chẳng ai sống nổi nếu không có đồ tiếp tế mà chỉ dựa vào trại. 

Có đến đây mới thấy vô vàn cái bất cập và vô nhân đạo của hệ thống nhà tù, trại giam ở Việt Nam. Hay nói đơn giản hơn, đây là nơi mà sự chà đạp quyền con người trong xã hội được thể hiện một cách thô thiển và trêu ngươi nhất. Chẳng hạn, nó bộc lộ ngay từ việc hạn chế quyền thăm nuôi của người nhà. Đó là một thứ quyền hiển nhiên, thế nhưng muốn thực hiện, người nhà phải đăng ký vào một cuốn sổ, được Bộ Công an nói giảm, nói tránh là “Sổ thăm gặp - gửi quà”. Vâng, “quà” thôi, chứ không phải đồ ăn, đồ uống, quần áo, chăn màn và các vật dụng thiết yếu khác đâu ạ, trong tù đầy đủ hết rồi mà.

Trong sổ, thân nhân người bị giam phải lập một danh sách những người đến “gặp mặt - gửi quà”, nêu rõ họ tên, chỗ ở, quan hệ của họ với người bị giam. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất ở cái cơ chế này là, dù không nêu ra thành văn bản nhưng nó chỉ chấp nhận người nào có cùng hộ khẩu với người bị giam mà thôi. Nói cách khác, chỉ có bố mẹ, vợ chồng, con cái (may ra có thêm anh chị em) là “được” gửi đồ cho người bị tạm giam/ tạm giữ/ tù. Bạn bè, người quen, hoặc bất kỳ ai khác không chung hộ khẩu, đều không được chấp nhận.

Nếu người bị tạm giam/ tạm giữ/ tù là người độc thân thì sao? Không biết, không quan tâm. Có hộ khẩu ở tỉnh xa, bố mẹ già yếu thì sao? Không biết, không quan tâm. Neo đơn, không con cái thì sao? Không biết, không quan tâm.

Trường hợp luật sư Nguyễn Văn Đài, người duy nhất được Bộ Công an duyệt cho đến thăm nuôi anh là vợ anh, chị Vũ Minh Khánh. Vậy nếu chẳng may đến ngày tiếp tế, chị Khánh ốm bệnh đột ngột, không đi được thì sao? Không biết, không quan tâm.

Có ai nhìn ra chính sách quản lý hộ khẩu của Trung Quốc và Việt Nam phát huy hiệu quả tới mức nào trong chuyện này không?

Tòa chưa xử nhưng trại đã có kết luận xong xuôi về tội của công dân.

Hống hách như các "cô mậu" thời bao cấp

Cán bộ quản giáo nắm quyền xét duyệt đồ thăm nuôi, coi như có toàn quyền quản lý dạ dày của người bị giam, nên oai lắm, hống hách lắm, hét ra lửa mửa ra khói y như mậu dịch viên thời bao cấp. Ở họ, toát lên một thái độ kỳ lạ: luôn sẵn sàng ngồi lên đầu dân ngay lập tức, nếu thấy dân có vẻ run, yếu thế, dễ bị bắt nạt. Trong căn phòng đăng ký chật chội ở bên ngoài trại (là nơi người nhà khai báo và gửi đồ vào trong trại, cán bộ tiến hành kiểm tra, kiểm duyệt, cân đong đo đếm v.v.), luôn nghe thấy tiếng cán bộ la lối: “Chị Vinh đâu nhở?”, “Bà X. khai xong chưa? Làm cái gì lâu thế?”. Hễ viết sai một chữ là người đi thăm nuôi phải làm lại tờ khai mới, trong khi liên tục bị thúc giục, quát lác xơi xơi.

Chị Lê Thị Minh Hà đang nộp phiếu gửi đồ cho trại thì Thiếu tá Nguyễn Thị Kim Oanh, số hiệu 204-291, cao giọng: “Lần sau đi thăm nuôi thì chị đi một mình thôi. Một mình chị. Nhá”. Chị Hà hỏi có chuyện gì, cô thiếu tá này trỏ tay vào mấy bạn trẻ đi cùng (đưa chị Hà và chị Khánh đến trại): “Thì chị nhìn đấy. Họ đến đây làm mất trật tự”.

Thiếu tá Nguyễn Thiện Khánh, số hiệu 009-268, tranh thủ ngay: “Mời các anh chị ra ngoài. Đi về. Về”. Mọi người bực bội: “Chưa xong việc, về cái gì mà về?”.

Cô Kim Oanh lại hống hách: “Tôi không làm việc với các anh các chị. Tôi chỉ làm việc với chị Hà đây thôi. Nhá. Mời các anh chị về”.

Giận quá không chịu được nữa, một trong số những người thăm nuôi xẵng giọng đáp lại: “Hay nhỉ, chị nói về chúng tôi, liên quan tới chúng tôi, mà lại bảo “chỉ làm việc với chị Hà đây thôi” là thế nào? Nói xấu sau lưng à? Có cần căng thẳng thế không? Chúng tôi là bạn anh Vinh, anh Đài, chúng tôi đến gửi đồ giúp gia đình cũng không được à?”.

Có vẻ đuối lý, Kim Oanh im dần. Nhưng sau đó, hai vị thiếu tá cùng cả chục cán bộ quản giáo khác kéo đến, ra sức kiếm cớ, xua mọi người ra ngoài. Vì không muốn dây dưa với những người đã mất hết ý niệm về sự tôn trọng, những người bạn của blogger Ba Sàm và luật sư Nguyễn Văn Đài bỏ ra khỏi phòng. Nhưng suốt cho tới lúc họ rời trại, không khi nào Nguyễn Thiện Khánh rời ánh mắt gườm gườm khỏi họ, kèm vẻ mặt vênh váo như của một kẻ tự biết mình là “chúa ngục”. Mà họ còn đang là những công dân bình thường, có đầy đủ quyền đấy nhé. Đủ biết khi đối xử với người đang bị tạm giam/ tạm giữ/ tù thì công an, quản giáo sẽ như thế nào.

Hống hách, hách dịch, tùy tiện không theo một điều luật nào (và kể cả có quy định riêng của trại thì quy định ấy cũng hết sức tùy tiện theo từng “đời” quản giáo), đó là cung cách làm việc của các cai ngục.

Thế mà B14 vẫn còn được coi là “thiên đường tù”, “tiêu chuẩn quốc tế” trong hệ thống nhà tù và trại giam ở Việt Nam.




Bạn của blogger Ba Sàm và luật sư Nguyễn Văn Đài giúp gia đình đóng gói, chuyển đồ.

Friday, December 25, 2015

Đại sứ Mỹ: "Chúng tôi vẫn còn nhiều thứ để gây sức ép với Việt Nam"

Chiều 22/12/2015, chị Vũ Minh Khánh - vợ luật sư Nguyễn Văn Đài - và luật sư Hà Huy Sơn đã có cuộc gặp với Đại sứ Mỹ Ted Osius và tùy viên chính trị David V. Muehlke, tại nhà riêng của ông Osius.

Đến hôm nay, luật sư Nguyễn Văn Đài và cô giáo Lê Thu Hà bị bắt đã sáu ngày, nhưng gia đình của cả hai người vẫn không được liên lạc với họ, cũng nhưng không nhận được thông tin gì từ họ. Chị Khánh cho biết, mặc dù việc thăm nuôi thân nhân đang bị giam giữ là quyền của gia đình, nhưng phía cơ quan An ninh Điều tra (ANĐT) đã khước từ quyền đó của chị, nhất định yêu cầu chị phải làm đơn cho họ xét duyệt, “có gì sẽ báo sau”.

Chị Khánh cũng không nhận được thông tin gì cụ thể hơn về lý do bắt giữ, ngoài việc lệnh bắt nói rằng anh Đài vi phạm Điều 88 Bộ luật Hình sự. Cơ quan ANĐT cũng căn cứ Điều 88 để từ chối cho anh Đài và chị Thu Hà tiếp xúc luật sư sớm; họ nói người bị tạm giam, tạm giữ theo Điều 88 chỉ có thể gặp luật sư sau khi quá trình điều tra đã hoàn tất. (Tuy nhiên, sự thực là Điều luật này không hề có quy định gì về việc hạn chế quyền tiếp cận luật sư).

Ông Ted Osius chia sẻ với chị Khánh và khẳng định, Mỹ cũng như các quốc gia phương Tây ở Việt Nam đều rất tức giận với việc Bộ Công an bắt luật sư Nguyễn Văn Đài, cũng như đã lần lượt lên tiếng về vụ việc này. Ông cho biết, gần như ngay sau vụ bắt, ông đã có cuộc gặp Bộ trưởng Công an Trần Đại Quang và Thứ trưởng Tô Lâm.

Được hỏi, “trong hai cuộc gặp đó, ông có thấy bất kỳ một tín hiệu, một manh mối nào từ phía công an, cho thấy tại sao họ bắt anh Đài và chị Thu Hà không”, Đại sứ Ted Osius lắc đầu: “Không. Họ vẫn chỉ đưa ra các lý do như họ đã từng đưa ra trong những lần bắt các nhà hoạt động khác. Tôi có nói với họ, rằng luật sư Nguyễn Văn Đài cũng như các nhà hoạt động đang bị họ giam giữ kia, đều là những người yêu nước, chỉ mong điều tốt đẹp cho Việt Nam, chỉ mong Việt Nam phát triển và hội nhập để trở thành một phần của thế giới. Nhưng ông Trần Đại Quang và ông Tô Lâm không đồng ý như vậy”.

Đại sứ Ted Osius cũng không trả lời được câu hỏi "có phải chính quyền Việt Nam đang muốn điều gì đó lắm, nên phải bắt luật sư Nguyễn Văn Đài để gây sức ép ngược lại với cộng đồng quốc tế".

Chị Vũ Minh Khánh lo ngại: “Phải chăng vì Việt Nam đã ký được nhiều hiệp định quốc tế về kinh tế, như TPP, FTA... rồi, nên bây giờ chính quyền Việt Nam trở mặt, phá bỏ các cam kết, bắt giữ người hoạt động nhân quyền để trả đũa và để gửi lời cảnh báo tới tất cả giới hoạt động nhân quyền-dân chủ?”.

Ông Ted Osius đáp: “Tôi lại diễn giải vụ bắt bớ này theo một cách khác. Tôi cho là với việc bắt anh Đài và chị Hà, Bộ Công an Việt Nam muốn gửi một thông điệp rằng họ đang rất mạnh và họ không e ngại điều gì cả”. Dù vậy, ông cũng thừa nhận, không hiểu sao chính quyền Việt Nam “liều” như thế (take a great deal of risks). “Họ đang chơi một trò chơi rất nguy hiểm. Họ đang liều cả với TPP, cả với tương lai kinh tế trước mắt”.

Chị Vũ Minh Khánh băn khoăn rằng nếu vậy, liệu có phải Mỹ và cộng đồng quốc tế, nhất là các quốc gia phương Tây, đã hết các cơ chế để có thể gây áp lực với Việt Nam. Đại sứ Ted Osius cười: “Không đâu. Mỹ vẫn còn rất nhiều đòn bẩy (leverage) để tạo sức ép. Tôi đang có trong tay bức thư của Dân biểu Alan Lowenthal phản đối vụ bắt giữ luật sư Nguyễn Văn Đài; ông Alan Lowenthal là người sẽ tham gia cho ý kiến quyết định việc Mỹ có thể đồng ý để Việt Nam gia nhập TPP không. Ngoài TPP, Mỹ còn nhiều đòn bẩy khác nữa. Và cũng không phải chỉ có lá thư của ông Alan Lowenthal đâu, đây chỉ là một trong số rất nhiều lá thư Chính phủ Mỹ đã nhận được trong những ngày qua, lên tiếng về vụ bắt luật sư Đài. Tóm lại, mọi việc chưa xong đâu”.

Tuy thế, Đại sứ Hoa Kỳ cũng nêu rõ rằng ông cảm nhận được sự cứng rắn của phía Bộ Công an, và chắc chắn chính quyền Việt Nam sẽ không thả luật sư Nguyễn Văn Đài sớm. "Có nhiều vụ việc, họ có những tín hiệu cho thấy mọi việc sẽ được giải quyết nhanh chóng, nhưng trường hợp này thì không. Tôi cũng không muốn gia đình nuôi hy vọng, nên tôi phải nói rõ là có thể chuyện sẽ kéo dài đấy".

Luật sư Hà Huy Sơn cho biết, anh Nguyễn Văn Đài là một nhà hoạt động rất ôn hòa và luôn nỗ lực tuyên truyền về các giá trị nhân quyền cho người dân. Luật sư đã làm đơn đăng ký bào chữa cho anh Đài, nhưng tất nhiên chưa được cơ quan ANĐT “duyệt”.

Kết thúc buổi gặp, ông Ted Osius khẳng định: “Chúng tôi sẽ làm tất cả những gì chúng tôi có thể làm. Chúng tôi sẽ không bỏ cuộc. (We won’t give up)”.

Từ trái sang: David V. Muehlke (Bí thư thứ nhất phụ trách chính trị, ĐSQ Mỹ), 
chị Vũ Minh Khánh, Đại sứ Ted Osius, luật sư Hà Huy Sơn.